Legal Hukuk Dergisi, Yıl 2025 Sayı 272 ( Ağustos)

İlaç Klinik Araştırmaları ve Yasal Düzenlemeler

Bilge AYDIN TEMİZ — 2025-09-05

Klinik ilaç araştırmaları, tıp biliminde hastalıkların teşhis ve tedavisinde önemli bir yer tutmakta olup, bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini iyileştirmek ve yeni tedavi yöntemleri geliştirmek için vazgeçilmezdir. Bununla birlikte, bu çalışmalar etik ve hukuki kurallar çerçevesinde yürütülmelidir. Türkiye’de ve dünyada klinik araştırmaların tarihsel gelişimi, etik ve yasal düzenlemeler ışığında önemli aşamalar kaydetmiştir. Bu makalede, ilaç klinik araştırmalarının tanımı, fazları, uygulanma süreçleri ve tarihsel olarak karşılaşılan etik ihlaller ele alınmıştır. Ayrıca, Türkiye’deki ve uluslararası düzeydeki hukuki düzenlemeler incelenerek, iyi klinik uygulamaları ve etik kuralların önemi vurgulanmıştır. Klinik araştırmaların daha etkin yürütülebilmesi adına yapılan yasal düzenlemeler ve olası gelişim alanları değerlendirilmiş, Türkiye'deki klinik araştırmaların mevcut durumu, eksiklikleri ve gelecekte atılması gereken adımlar ele alınmıştır.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ve MEDENÎ YARGILAMA HUKUKUNUN DİJİTALLEŞMESİ

Nilüfer BORAN GÜNEYSU — 2025-09-05

Sürdürülebilirlik, sürekliliği olan herhangi bir sistemin işlerini kesintisiz, bozulmadan, aşırı kullanımla tüketmeden ya da sistemin yaşama bağlı olan ana kaynaklara aşırı yüklenmeden sürdürebilmesini ifade etmektedir. Sürdürülebilirlik kavramı, Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Komisyonu'nun 1987 tarihli raporu ile ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilirliğin hayata geçirilmesi için 2001 yılında “Avrupa Birliği Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisi”, 2006 yılında ise “Yeni AB Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisi” kabul edilmiştir. Birleşmiş Milletler Örgütü, 2030 sonuna kadar ulaşılması hedeflenen için on yedi amaç belirlemiştir. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler tarafından 2030 sonuna kadar ulaşılması amaçlanan hedeflerden biridir. Sürdürülebilirlik kavramı, uluslararası hukuk ve çevre hukuku gibi kamu hukuku alanlarında değerlendirilmektedir. Ancak son dönemlerde bu kavramın özel hukukla ilişkisi de önem kazanmaktadır. Sürdürülebilirlik, medenî yargılama hukuku bakımından dikkate alınası gereken hedeftir. Sürdürülebilirlik, medenî yargılama hukukunda çeşitli açılardan incelenebilir; ancak bu noktada sürdürülebilirlik ve dijitalleşme ön plana çıkmaktadır. Medenî yargılama hukukunda dijitalleşmenin sürdürülebilirliğe katkısı ve bu kavramın bir ilke olarak dikkate alınıp alınmayacağı sorularının düşünülmesi gerekir.

Avrupa Birliği’nin Kıbrıs Meselesindeki Rolü: Uygulanan Mekanizmalar ve Çıkarılan Dersler

ECEM KOCAOGLAN — 2025-09-05

Bu çalışma Avrupa Birliği’nin Kıbrıs meselesindeki rolünü kapsamlı bir şekilde incelemektedir.

Çatışma çözümü, Avrupa Birliği'nin dış politikasının önemli bir hedefi olarak öne çıkmaktadır. Bu amacı teşvik ederken de Avrupa Birliği'nin coğrafi odak noktası esasen komşularında yoğunlaşmıştır. Avrupa Birliği'nin komşularında barışı teşvik etmek için uyguladığı mekanizmalar ise çatışmalarda yapıcı bir rol oynayabilmektedir.

Bu çalışma, Avrupa Birliği'nin oldukça yakınında olan Kıbrıs meselesine odaklanarak Birliğin Kıbrıs’taki çatışmadaki rolüne ilişkin önemli bulgular sunmakta ve gelecekteki politikaların şekillendirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Kıbrıs meselesinin karmaşıklığına dair bir bakış açısı sunarak hem akademik hem de pratik düzeyde katkılar sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma nitel bir eleştirel analize dayanmaktadır ve bu doğrultuda çalışma boyunca konuyla ilgili olarak Birleşik Krallık, Yunanistan, Türkiye, Kıbrıs, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği literatüründen toplanan birincil ve ikincil kaynaklar sunulan bilgilere referans olarak gösterilmiştir.

Ceza Mahkûmiyeti Nedeniyle Sürücü Belgesinin Geri Alınması

AHMET ÖZDEMİR — 2025-09-05

Sürücü belgesinin geri alınması, ceza mahkûmiyetinden kaynaklanabilecek en yaygın hak yoksunluklarından biridir. Adli sicil kaydının bulunması, idari makamlar tarafından sürücü belgesi verilmemesi sonucu da doğurabilmektedir. Bazı hukuk sistemlerinde sürücü belgesi başvurusunda bulunan kişinin güvene layık ve ihtiyatlı olması ve başvuru sırasında iyi hal belgesi sunması şartı dahi aranabilmektedir. Sürücü belgesinin geri alınması, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 53/6 maddesinde taksirli suçlarda uygulanan bir güvenlik tedbiri olarak düzenlenmiştir. Bu hükme göre, trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık sonucu taksirle işlenen suçtan mahkûmiyet durumunda, üç aydan üç yıla kadar, sürücü belgesinin geri alınmasına hükmedilebilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun birçok hükmünde de “idari yaptırım” olarak sürücü belgesi verilmemesini veya sürücü belgesinin geri alınmasını gerektiren hallere yer verilmiştir. Söz konusu hallerin bazıları da suç işlenmesi / mahkûmiyet dolayısıyla ortaya çıkmaktadır. Çalışmamızda sırasıyla 5237 sayılı TCK m. 53/6 hükmü, Karayolları Trafik Kanunu’ndaki mahkûmiyet nedeniyle sürücü belgesi verilmemesi veya sürücü belgesinin geri alınması ve Alman ceza hukukunda sürüş yasağı ve sürücü belgesinin iptali incelenmiştir.

KULLANICI TARAFINDAN DİJİTAL ORTAMA YÜKLENEN İÇERİKLE İLGİLİ TELİF HAKKI UYUŞMAZLIKLARININ WIPO HAKEM-BİLİRKİŞİLİK KURALLARI İLE ÇÖZÜMÜ

Gülce GÜMÜŞLÜ TUNÇAĞIL — 2025-09-05

Günümüzde çevrim içi paylaşım sağlayıcıları (dijital platformlar) üzerinden kullanıcıların içerik (video, resim vb.) yüklenme oranının artışına bağlı olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklar da gittikçe artmaktadır. Bu mesele hakkında kabul edilen hakem-bilirkişilik kuralları (EDUUC), Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü (WIPO) Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi tarafından özel olarak hazırlanmış ve mevcut durumda başa bir uluslararası kurum tarafından benzer bir düzenleme yapılmadığından ilk ve tek düzenleme olma niteliğindedir. Merkez tarafından kabul edilen bu kurallar, içeriklerin depolandığı ve kamuya açık erişimin sağlandığı çevrim içi içerik paylaşım platformuna içerik yükleyen kullanıcı ile içerikte yer alan ve telif hakkıyla korunan eserlerin sahibi veya bu eserleri kontrol eden kişi arasında ortaya çıkan veya çıkabilecek uyuşmazlıklar hakkında uygulanmaktadır. Çevrim içi paylaşım hizmeti sağlayan platformların taraf olduğu uyuşmazlıklar, bu kuralların uygulama alanı dışında bırakılmıştır.